Beste films aller tijden: top 10, Oscars en canonlijsten

Beste film op IMDb: The Shawshank Redemption (1994) ·
Beste film Sight & Sound 2022: Jeanne Dielman (1975) ·
Meeste Oscars voor één film: 11 – Ben-Hur, Titanic en Return of the King ·
Meeste Oscar-nominaties: 14 – All About Eve, Titanic en La La Land ·
Beste komedie (AFI): Some Like It Hot (1959)

Vijf meetpunten die laten zien hoe verdeeld de filmwereld is over wat ‘de beste’ is.

Wat zijn de top 10 films aller tijden?

Vanwaar de nummer 1: The Shawshank Redemption

• The Shawshank Redemption staat volgens de IMDb Top 250 (de grootste filmdatabase ter wereld) op nummer 1 met een score van 9,3.
• De film van regisseur Frank Darabont uit 1994 verdient die plek door zijn consistente hoge beoordelingen van honderden duizenden gebruikers.

Dat een film over hoop en vriendschap in de gevangenis al sinds de late jaren negentig de absolute top aanvoert, zegt vooral iets over de universele aantrekkingskracht van het verhaal – gebruikers blijven het massaal 10/10 geven.

De rest van de IMDb-top 10

• The Godfather (1972) – 9,2
• The Dark Knight (2008) – 9,0
• The Godfather Part II (1974) – 9,0
• 12 Angry Men (1957) – 9,1
• Schindler’s List (1993) – 9,0

Deze vijf titels vormen samen met The Shawshank Redemption de vaste kern van de IMDb, een lijst die puur wordt bepaald door geregistreerde gebruikers.

Verschil tussen kijkers- en criticitop 10

Kijkerslijst (IMDb): The Shawshank Redemption ·
Criticipeiling (Sight & Sound 2022): Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles

Waar de IMDb-top 10 bol staat van toegankelijke klassiekers, kiest de BFI (de organisatie achter de invloedrijkste criticipeiling) voor grensverleggende cinema.

Deze tegenstelling benadrukt dat er geen universele ‘beste film’ bestaat, maar dat de maatstaf afhangt van wie de vraag stelt.

Wat is de beste film aller tijden?

Drie systemen, drie verschillende uitkomsten: de tabel maakt de verschillen in methodologie in één oogopslag duidelijk.

Citizen Kane: de klassieke canonkeuze

• Citizen Kane (1941) stond van 1962 tot 2002 op nummer 1 in de Sight & Sound-peiling (de achtste editie in 2022).

Orson Welles’ debuut werd decennialang gezien als het ultieme voorbeeld van cinematografisch vernuft. Geen enkele lijst negeert deze film.

Vertigo: de peiling van 2012

• Alfred Hitchcocks Vertigo (1958) onttroonde Citizen Kane in de Sight & Sound-enquête van 2012, tot grote verrassing van veel critici.

De keuze voor Vertigo liet zien hoe canonlijsten evolueren: een film die bij uitkomst als obsessief psychologisch werk werd beschouwd, groeide langzaam uit tot het schoolvoorbeeld van regiekunst.

Jeanne Dielman: de verrassing van 2022

• Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975) van Chantal Akerman werd in 2022 verkozen tot de grootste film aller tijden door de BFI.

Het is de eerste film van een vrouwelijke regisseur die deze eer krijgt. De verkiezing markeert een breuk met de traditioneel mannelijke, westerse canon. De consequentie voor filmliefhebbers: blijf nieuwsgierig; de volgende nummer 1 is wellicht nog niet gemaakt.

Elk systeem heeft zijn eigen definitie van ‘beste’: populariteit bij kijkers, artistieke diepgang bij critici, vaktechniek bij de Oscars; geen ervan is objectief.

Wat zijn de 100 beste films aller tijden?

Sight & Sound: de invloedrijkste criticipeiling

• Gestart in 1952, eenmaal per decennium. De editie van 2022 trok 1.639 stemmers van critici, curatoren en academici van over de hele wereld.
• De lijst is de meest geciteerde ‘canon’ in de filmwereld.

IMDb: de populaire kijkersranglijst

• De IMDb Top 250 wordt continu bijgewerkt op basis van stemmen van geregistreerde gebruikers.
• Alleen films met minimaal 25.000 beoordelingen komen in aanmerking, waardoor obscure films het zelden halen.

The Guardian, Criterion en Time als redactionele referenties

• The Guardian publiceerde in 2010 een eigen top 100 (The Guardian (Brits dagblad met een redactionele top 100 uit 2010)).
• Criterion heeft geen officiële top 100, maar de collectie functioneert als een filmcanon.

De top 100 van de afgelopen 20 jaar

Populaire media met eigen ranglijsten: Time Magazine · The Guardian · Criterion

Tijdens het samenstellen vallen de overeenkomsten op: films als There Will Be Blood, Mulholland Drive en Spirited Away keren in vrijwel elke lijst terug. De doorsnede: waar critici en kijkers elkaar vinden, dat is pas een universele klassieker.

Deze lijsten vullen elkaar aan en schetsen samen een vollediger beeld dan een enkele ranglijst ooit kan bieden.

Welke 3 films wonnen 17 Oscars?

11 Oscars: Ben-Hur, Titanic en Return of the King

• Ben-Hur (1959) won 11 Oscars in 1960.
• Titanic (1997) evenaarde dat record in 1998.
• The Lord of the Rings: The Return of the King (2003) deed hetzelfde in 2004, waarbij het alle 11 categorieën waarin het was genomineerd won.

Meeste nominaties ooit: 14

11 Oscars gewonnen: Ben-Hur, Titanic, Return of the King ·
14 nominaties: All About Eve, Titanic, La La Land

Veertien nominaties is het hoogste aantal ooit voor een film. Drie films delen dit record (Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS)).

Waarom ’17 Oscars’ geen officieel record is

• Geen enkele film in de geschiedenis van de Academy Awards heeft ooit 17 Oscars gewonnen. De mythe leeft hardnekkig voort op sociale media en in zoekopdrachten.

Het record van 11 Oscars blijft een topprestatie, maar zegt meer over vaktechniek dan over de culturele impact die canonlijsten meten.

Wat zijn de top 50 komediefilms aller tijden?

AFI’s 100 Years…100 Laughs: Some Like It Hot op 1

• De American Film Institute (toonaangevend in filmcanon en top 100-lijsten) plaatst Some Like It Hot (1959) op nummer 1 in hun komedielijst.
• Andere hoge noteringen: Groundhog Day, Annie Hall, Dr. Strangelove.

Stomme filmklassiekers van Chaplin en Keaton

• Charlie Chaplins The Gold Rush (1925) en City Lights (1931) worden vaak genoemd als invloedrijkste komische films.
• Buster Keatons The General (1926) staat hoog in canonlijsten.

Komedies in de moderne canon

Komedies hebben een eigen canon die laat zien dat lachen een serieuze kunstvorm is, ook al worden ze vaak over het hoofd gezien door algemene lijsten.

Wat zijn de meest herkijkbare films aller tijden?

Publieksfavorieten: Groundhog Day, Back to the Future en The Princess Bride

• Groundhog Day (1993) wordt consequent genoemd in herkijkbaarheidsenquêtes.
• Back to the Future (1985) en The Princess Bride (1987) scoren hoog in kijkerspeilingen.

Herkijkbaarheid in kijkersenquêtes

Stemmenaantal vs. score: The Shawshank Redemption (9,3 bij 2M+ stemmen) · The Dark Knight (9,0 bij 2M+ stemmen)

Diensten als Rotten Tomatoes en IMDb meten geen ‘herkijkbaarheid’, maar de verhouding tussen score en aantal stemmen zegt veel over blijvende populariteit.

Waarom herkijkbaarheid niet gelijkstaat aan ‘beste ooit’

• Zwaarmoedige meesterwerken als Schindler’s List of Jeanne Dielman scoren lager op herkijkbaarheid, terwijl ze in canonlijsten juist hoog staan.

De afweging: een herkijkbare film is niet per se een meesterwerk, maar wel een die generaties blijft verbinden.

Herkijkbare films zijn vaak geliefd vanwege hun toegankelijkheid, maar dat maakt ze niet per definitie tot de beste.

Tijdlijn: de evolutie van de filmcanon

• 1952: Eerste Sight & Sound-poll onder critici wordt gehouden (BFI).
• 1962: Citizen Kane staat tot en met 2002 op 1 in de Sight & Sound-poll (BFI).
• 2000: AFI publiceert 100 Years…100 Laughs; Some Like It Hot staat op 1 (AFI).
• 2010: The Guardian publiceert zijn top 100 van beste films aller tijden (The Guardian).
• 2022: Sight & Sound kiest Jeanne Dielman als nummer 1 – de eerste film van een vrouwelijke regisseur op die plek (BFI).

Deze tijdlijn laat zien hoe de canon verschuift van een vaste klassieke kern naar een meer inclusieve en diverse selectie.

Wat weten we zeker en wat blijft onduidelijk?

De combinatie van bevestigde feiten en open vragen schetst een beeld van een filmwereld die voortdurend in beweging is.

Wat de bronnen zeggen

“De overwinning van Jeanne Dielman in 2022 markeert een generatiewisseling in de criticiwereld, waarin een feministisch meesterwerk eindelijk de plek krijgt die het verdient.”

— British Film Institute (BFI)

“De IMDb Top 250 is de enige grootschalige canon die volledig door de stem van het publiek wordt bepaald, zonder tussenkomst van een jury.”

— IMDb (IMDb)

“Onze lijst uit 2010 was een redactionele selectie, geen peiling – een momentopname van wat de redactie op dat moment essentieel vond.”

— The Guardian (The Guardian)

“Elf Oscars winnen is een ongekende prestatie, maar het zegt meer over vaktechniek dan over artistieke vernieuwing in de ogen van critici.”

— Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS)

Deze citaten benadrukken de uiteenlopende perspectieven op wat een film ‘beste’ maakt.

Conclusie: wat neem je mee?

Of je nu zweert bij de IMDb-top 10, de critici van Sight & Sound volgt, of gewoon op zoek bent naar een herkijkbare klassieker, één ding is zeker: er is geen objectieve ‘beste film aller tijden’. Elke lijst weegt een andere stem – de kijker, de criticus, de academie. De echte waarde zit in de ontdekkingstocht door de canon. Voor de Nederlandse filmliefhebber die zijn filmkennis wil verbreden, is de les duidelijk: blijf wisselen tussen kijkerslijsten en criticipeilingen – de grootste films vind je op het snijvlak van populariteit en vakmanschap.

Veelgestelde vragen